Leonidy 2026: maksimum roju w nocy z 17 na 18 listopada

W nocy z 17 na 18 listopada przypada maksimum Leonidów, jednego z najszybszych rojów meteorów w roku. Według Międzynarodowej Organizacji Meteorowej (IMO) szczyt nastąpi około 23:45 GMT, a przy czystym i ciemnym niebie można liczyć na około 15 meteorów na godzinę.
Skąd się biorą Leonidy
Rój powstaje, gdy Ziemia przecina smugę pyłu zostawioną przez kometę. W przypadku Leonidów jest to kometa Tempel-Tuttle, a nasza planeta trafia na jej ślad co roku w listopadzie. Drobinki, zwane meteoroidami, wpadają w atmosferę z prędkością około 71 km na sekundę. Rozgrzewają się, świecą jako jasne smugi i zwykle spalają się na długo przed dotarciem do powierzchni.
Nazwa pochodzi od gwiazdozbioru Lwa, z którego meteory zdają się wylatywać. Leonidy znane są z bolidów, czyli wyjątkowo jasnych meteorów powstających z większych okruchów, oraz z tzw. earth-grazerów. To meteory muskające górne warstwy atmosfery pod płytkim kątem i zostawiające długie ślady tuż nad horyzontem.
Burze meteorów, czyli dlaczego Leonidy mają renomę
Prawdziwą sławę przyniosły im burze. Kometa Tempel-Tuttle zbliża się do Słońca mniej więcej co 33 lata i zostawia za sobą świeży pył. Wtedy rój może dać co najmniej 1000 meteorów na godzinę. Burza z 1833 roku nad Ameryką Północną pomogła naukowcom zrozumieć, skąd biorą się meteory. W 1966 roku przez około 15 minut spadały ich tysiące na minutę. Ostatnie burze zaobserwowano w latach 1999, 2001 i 2002, a kometa znów zbliży się do Słońca w 2031 roku.
W tym roku o takim pokazie nie ma mowy. Dla porównania, Perseidy w sierpniu dają około 100 meteorów na godzinę, a Geminidy w grudniu około 150. Leonidy nadrabiają szybkością i swoją historią, nie liczbą.
Kiedy i jak obserwować
Rój jest aktywny od 6 do 30 listopada, ale najwięcej meteorów powinno pojawić się w nocy z wtorku na środę. Najlepszy czas to okres od północy do świtu, kiedy Lew wznosi się coraz wyżej. Księżyc będzie w pierwszej kwadrze i w wielu miejscach zajdzie około północy, więc w drugiej części nocy niebo będzie ciemniejsze.
- Wybierz miejsce z dala od miejskich świateł i z szerokim widokiem na niebo.
- Daj oczom około 20 minut na przyzwyczajenie się do ciemności.
- Połóż się wygodnie i obejmij wzrokiem jak największy fragment nieba. Meteory mogą pojawić się w dowolnym miejscu.
Wszystkie meteory wydają się wylatywać z jednego punktu, zwanego radiantem. To efekt perspektywy, podobnie jak szyny kolejowe zdają się schodzić w oddali. Dla Leonidów radiant leży w Lwie, który wschodzi na wschodzie około północy.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
Leonidy widać z obu półkul, ale lepsze warunki są na północy, bo Lew wznosi się tam wyżej. Polska leży więc w korzystnym miejscu. Podany przez IMO moment maksimum, 23:45 GMT, to u nas około 0:45 czasu środkowoeuropejskiego, czyli już w nocy ze wtorku na środę. Dokładną godzinę zachodu Księżyca w swojej okolicy warto sprawdzić w kalendarzu astronomicznym lub aplikacji z mapą nieba.
Wypada też urealnić oczekiwania. Piętnaście meteorów na godzinę to średnio jeden co kilka minut, a nie efektowny deszcz, i to tylko przy sprzyjających warunkach. O tym, czy cokolwiek zobaczymy, może zdecydować pogoda, więc przed wyjściem z domu dobrze sprawdzić prognozę zachmurzenia. Jeśli niebo się zasnuje, rój pozostaje aktywny do końca listopada, choć poza szczytem meteorów będzie mniej.
Źródło: Al Jazeera – „Leonid meteor shower 2026: When and where to see it from where you live”






